De Sallandse Heuvelrug, één van de Nederlandse Nationale Parken. Zoals jullie je wellicht kunnen herinneren van één van mijn eerdere blogs, wil ik in 2020 & 2021 zoveel mogelijk van de Nederlandse Nationale Parken bezoeken. Is dat de enige reden dat ik op een maandagmiddag, eind juni, hier loop? Nee zeker niet. Het is een schitterend gebied om te bezoeken, met of zonder opgelegde bucketlist.

NP Sallandse Heuvelrug

De Sallandse Heuvelrug tussen Hellendoorn en Holten is een gebied met on-Nederlandse vergezichten over grote golvende heidevelden en uitgestrekte bossen. In een ver verleden vormden schuivend ijs, smeltwater en stuivend zand het landschap. Ook de mens heeft er zijn sporen nagelaten, waarvan de oudste dateren van vijfduizend jaar geleden.

Het landschap van de Sallandse Heuvelrug is in een ver verleden gevormd door schuivend ijs, smeltwater en stuivend zand. Twee ijstijden vormden De Sallandse Heuvelrug. De eerste was ruim 150.000 jaar geleden en bedekte met een ijskap van honderd tot vierhonderd meter dik de noordelijke helft van ons land. Als een gigantische bulldozer schoof het ijs centimeter voor centimeter alles voor zich uit. Daarbij werden rotsen van duizenden kilo’s helemaal meegevoerd vanuit Scandinavië en onderweg geleidelijk gladgeschuurd of verpulverd. Bij het warmer worden van het klimaat trok de ijskap zich terug. Er bleef een stuwwal achter van stenen, zand en lagen keileem. Smeltwater zocht een weg omlaag en spoelde de stuwwal op sommige plekken geheel of gedeeltelijk weg. Het smeltwater op de Heuvelrug vormde de laagten of slenken. Wat overbleef waren hoge heuvels en diepe dalen.

(bron: sallandseheuvelrug.nl)

Paar dagen in de natuur

Voor deze wandeling hoef ik gelukkig niet te op en neer te rijden naar Voorburg. Ik ben vanmorgen namelijk voor een paar dagen vertrokken naar Holten, waar ik verblijf in een heerlijk vakantiehuisje. Ik, mijn camera en mijn wandelschoenen.

Nadat ik mijn spullen heb afgezet bij het huisje, een boterhammetje heb gegeten en mijn gympen zijn verruild voor wandelschoenen vertrek ik naar de ingang van het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug. Aangezien ik verblijf in Holten en dat eigenlijk al het begin is van de Sallandse heuvelrug hoef ik maar 15 minuten te rijden naar de ingang van het Nationaal Park. Ik heb er zin in!

Ik parkeer mijn auto op de parkeerplaats in Nijverdal bij het buitencentrum en start een wandeling van Staatsbosbeheer over het noordelijke deel van de Sallandse Heuvelrug. De wandeling is bijna 9 kilometer en wordt omschreven als een wandeling door het bos en over de heide waarbij ik een schaapskooi tegen zal komen en voormalig werkkamp Twilhaar. Vol goede moed ga ik op weg en volg de rode pijlen.

Snel weg uit de drukte 

De wandeling start vanaf het buitencentrum en dat betekent… veel mensen. Snel probeer ik dan ook de eerste meters van de wandeling af te leggen, die langs het speelbos ga. Kinderen gillen naar elkaar en ouders en ouders roepen luidkeels terug dat kinderen niet moeten gillen in een bos. Tja van wie zouden ze het hebben 😉

Als het geluid van de kinderen is weggevaagd, volg ik het brede zandpad. Het is hier ineens stil, op het geluid van de vogels en de wind na. Het ruisen van de wind door de naaldbomen zorgt voor een rust die over mij neerkomt. Dit is het moment dat ik alles los laat, alle gedachten laat voor wat het is en alleen nog maar kan luisteren naar de stilte. Ik snuif de geur van een nattig naaldbos op. Af en toe is er een regenbui voorspeld, maar nu is het droog. Gelukkig! 

Het grootste gedeelte van de route gaat over zandpaden. Soms heb ik geluk en is het zand al flink aangestampt. Maar soms… soms is het zand zo zacht dat het flink pittig is om met een zware camera en rugzak om, over de paden te wandelen. Het voelt eerder als ploeteren dan wandelen.

De schaapskooi en de rupsen

Wat de wandeling nog iets uitdagender maakt is dat er behoorlijk wat eikenbomen langs de paden staan. En jullie weten wat dat betekent in deze tijd van het jaar (juni)… Juist! Die eikenprocessierups is, net als in de rest van het land, ook present op de Sallandse Heuvelrug. En dus probeer ik de bomen zoveel mogelijk te ontwijken. Als er takken over de weg heen hangen en ik er dus wel onderdoor moet, trek ik voor de zekerheid eerst een vestje over mijn blote armen aan. Ik zet de capuchon op en zorg dat mijn nek goed bedekt is. Ik houd van dieren, maar niet zo van deze soort rups.

Ondertussen bereik ik de schaapskooi. Ik mag er helaas alleen niet dichtbij komen. Met bordjes en lint wordt er gevraagd afstand te houden zodat de schaapsherder zijn werk in alle rust kan doen. Jammer want het ziet eruit als een schitterende schaapskooi en had hem graag beter kunnen bekijken. Er zit niets anders op dan het, nog steeds, zandpad te volgen naar de volgende rode pijl.

Werkkamp Twilhaar

Vlak na de schaapskooi ligt er links naast mij ineens een open veld met daarop wat kleine dijkjes en een monument in het midden. Ik heb werkelijk geen idee wat het is. Voordat ik de wandeling startte heb ik de beschrijving niet zo goed gelezen anders had ik gelijk geweten dat dit een monument is van voormalig Werkkamp Twilhaar. 

Als ik om het veldje heen loop kan ik het beter zien en voor ik het weet loop ik onder de toegangspoort door van het werkkamp. Het is een houten poort met de naam erop geschreven: Rijks Werkkamp Twilhaar. Wanneer ik onder de poort door loop, voel ik dat er hier heel wat heeft plaatsgevonden. Op dit kleine stukje midden op de Sallandse Heuvelrug. De stilte is ineens heel heftig aanwezig. De plek maakt zoveel indruk op mij, dat ik mij terug in het vakantiehuisje verdiep in de historie van het werkkamp. Dit is wat ik vond.

Werkkamp Twilhaar en de link met Den Haag

In de crisisjaren vlak voor de Tweede Wereldoorlog besloot de Nederlandse overheid actief de grote werkloosheid tegen te gaan door het instellen van de Rijksdienst voor de Werkverruiming. Deze dienst kwam met vele plannen om werkgelegenheid te verschaffen waarbij zogenaamde kampen voor de werkverruiming werden gebouwd om de arbeiders te kunnen huisvesten. Het uitbreken van de oorlog bleek niet veel te veranderen aan de al gemaakte plannen.

Rijkswerkkamp Twilhaar was een van die werkverruimingskampen. Het werd gebouwd volgens een een blauwdruk die voor alle kampen van de werkverruiming gold: een kantine, een kok- of beheerderswoning en twee lange in v-vorm geplaatste woonbarakken, samen met een capaciteit van 96 bewoners.

Eind december 1940 wordt het kamp opgeleverd en vermoedelijk in januari 1941 verschijnen in de Nijverdalse bossen de eerste werkverruimingsarbeiders. Het waren zeelieden uit Scheveningen en Den Haag, die door de Duitse bezetter te horen hadden gekregen dat ze niet meer mochten uitvaren met hun boten.

Elke twee weken stapten ze bij Holland Spoor in Den Haag op de trein om naar het oosten van het land af te reizen. Daar werden ze op de heidevelden aan het werk gezet om woeste grond te ontginnen nabij boerderij Twilhaar. De werkzaamheden stonden onder toezicht van Staatsbosbeheer.

Twilhaar wordt voor korte tijd joods werkkamp

In 1942 veranderde de bezetter de bestemming van Twilhaar door in het kamp joodse Nederlanders te isoleren. Twilhaar werd hiermee een van de bijna vijftig joodse werkkampen in Nederland. Het Nijverdalse personeel werd naar huis gestuurd. Men wilde geen pottenkijkers. Alleen de kantinebeheerder en zijn hulpje en de nachtwaker mochten blijven. 

Op 10 juli 1942 arriveerde de eerste groep joodse mannen van 83 joodse mannen. Aanvankelijk was het regime mild. Maar al na een maand werden de duimschroeven aangedraaid. De beheerder van Twilhaar werd naar het beruchte strafkamp Erika in Ommen gestuurd om daar te leren hoe hij de joden er stevig onder kon houden. Er kwam censuur en de bewegingsvrijheid werd minder.

Na drie maanden ploeteren op Sallandse Heuvelrug werd de groep op 2 oktober 1942 onder bewaking van Duitse soldaten lopend naar het station van Nijverdal gedreven. Onder het mom van gezinshereniging ging het naar Westerbork. Vrijwel onmiddellijk werden zij met hun gezinnen naar Auschwitz en andere vernietigingskampen in Oost-Europa gedeporteerd, waar zij vermoedelijk allen zijn vermoord. (bron: Mijn stad Mijn dorp)

De inzet van het werkkamp is hiermee nog niet ten einde. Mocht je meer willen weten dan kun je via Mijn stad Mijn dorp meer informatie vinden. Nadat ik dit, in het vakantiehuisje met een kop thee, heb gelezen, snap ik helemaal waarom de rillingen over mijn rug liepen toen ik daar stond. Ik voelde gewoon dat er daar heel wat leed heeft plaatsgevonden.

Ineens is daar de hei

Na het indrukwekkende verhaal van Twilhaar gaat de wandeling natuurlijk nog verder. Bikkelend op een zandpad loop ik onder de bomen door het bos. En ineens is daar waar de Sallandse Heuvelrug bekend om staat: de hei. Ik loop vanuit het donkere bos het licht in van het heideveld. Het is nog steeds bewolkt, maar de lucht is minder grijs nu. De stilte maakt plaats voor het gefluit van de vogeltjes en de wind.  

Het zandpad kronkelt zich tussen de heidevelden door. Af en toe staat er een grote boom op het verder open gebied. Ik check continu waar ik loop. Afgezien van dat het pad wat ongelijk is en ik dus moet oppassen niet te vallen, loopt er ook heel kleins op het pad: mestkevers. Hier een daar zie ik al wat vermorzelde exemplaren die helaas de ontmoeting met een schoenzool niet hebben overleefd. Ik probeer ze zoveel mogelijk te ontwijken. Ook zij hebben het recht dit pad te gebruiken.

Sallandse Heuvelrug, een pittige klim

Het is hier zo mooi! Open velden en een bontkraag van bomen er omheen. Dat is hoe ik dit deel van de wandeling kan omschrijven. Het pad gaat langzaam omhoog en ik bikkel flink op dit stuk. Het waait ook nog steeds behoorlijk over het open veld. Het is niet koud, want ik loop gewoon in een t-shirt. Ik ben nu 4 kilometer onderweg en heb het bloedheet gekregen van die rugzak op mijn rug en het beklimmen van de heuvels. 

Af en toe neem ik even pauze. Nu kan ik natuurlijk doen alsof dat is om te genieten van het uitzicht, maar eigenlijk is het om even bij te komen. Het is echt een klim, al kronkelend en met een zandpad als ondergrond … poeh dit wordt spierpijn morgen.

Met de blik op Zwolle en Holten

De rode pijlen volgend doorkruis ik een deel van het heideveld om via een pad dat langs de bosrand en het heideveld loopt, verder te klimmen. Mysterieuze geluiden komen uit het bos. Bomen piepen en takken kraken. De wind laat de bomen met elkaar ‘praten’. Uiteindelijk kom ik uit bij een eerste uitzichtpunt. Ik heb uitzicht richting Zwolle. Als het een heldere dag zou zijn geweest had ik wellicht het één en ander kunnen zien van de steden, maar nu geniet ik gewoon van het uitzicht. Mijn hemeltje wat kan ik ver kijken. Stiekem heel trots op de klim die ik net heb afgelegd.

De route vervolgd zich met een oversteek van een smalle weg waar auto’s overheen mogen om uit te komen bij het tweede uitzichtpunt. Hier vandaan kan ik kijken richting Rijssen en Holten. Ik doe mijn best maar zie het huisje net niet liggen ;-). 

Wat een uitzicht. Er is een hoogteverschil van 43 meter, waarbij ik op het hoge stuk sta. De grijze wolken aan de horizon zorgen voor een spectaculaire lucht. Alle tinten grijs komen voorbij. En door de harde wind veranderen de wolken ook continu van vorm. Schitterend om naar te kijken… En dan als cadeautje, komt heel eventjes de zon tussen twee wolken door. Ik sta ademloos te staren naar de schoonheid van Moeder Natuur.

Blik op mijn horloge

Mijn horloge begint te trillen. Ik krijg een berichtje binnen. Totaal niet belangrijk als ik hier loop, maar het zorgt ervoor dat ik de tijd onder ogen krijg. Half vijf, dat betekent dat ik hier al drie uur loop en het tijd wordt om de laatste kilometers te gaan. Er zitten er al 6,5 op, dus nog twee kilometer te gaan.

Deze laatste twee kilometer gaat door het bos. Nog steeds over een zandpad en ik begin nu toch wel de vermoeidheid in mijn benen te voelen. Nog even een slokje water dan. Het pad kronkelt door het bos door tot ik weer terug ben bij het speelbos, dat er ondertussen bijna verlaten bij ligt. De kindertjes zijn naar huis, en dat ga ik ook. Naar mijn tijdelijke huisje in de bossen bij Holten. 

En als ik ‘s avonds na het eten met een theetje op de bank zit en het verhaal over Twilhaar heb gelezen denk ik nog even na over de Sallandse Heuvelrug. De wandeling was af en toe een pittige klim en met de af en toe harde wind voor mij een goede uitdaging, maar wat was het het waard. Elke zweetdruppel heb ik dubbel en dwars over gehad voor de uitzichten waar ik van heb mogen genieten. Ik kan niet anders zeggen dat de Sallandse Heuvelrug bij iedereen op zijn bucketlist zou moeten staan. Wat een uitzichten, wat een heerlijke geuren en als die zon dan even doorkomt…. Puur genieten!

Misschien vind je dit ook wel leuk

Planken Wambuis, geschiedenis onder je voeten

Planken Wambuis, geschiedenis onder je voeten

Bij Planken Wambuis denk ik aan wild spotten, grote heidevelden en schitterende bossen. Het is een gebied dat onderdeel uitmaakt van de Veluwe en dat dus garant staat voor vergezichten, schitterende bospaden en bijzondere ontmoetingen.  Ik bezoek het gebied op een...

Het Deelerwoud: uitgestrekte bossen en heidevelden

Het Deelerwoud: uitgestrekte bossen en heidevelden

Ik ben nog steeds voor een aantal dagen in Holten, Gelderland. Ik geniet van alle (bos)wandelingen die ik kan maken en het wild dat ik kan spotten. Vandaag staat het Deelerwoud op de planning, een gebied van Natuurmonumenten. Meerdere mensen hebben mij dit gebied...

Belevenissen in de Kaapse Bossen

Belevenissen in de Kaapse Bossen

Pas geleden las ik het boek Wandellust van Twan Huys. Een leuk boek waarin hij vertelt over verschillende wandelingen en wandelgebieden die hij het afgelopen jaar heeft bezocht met vrienden, familieleden, BN’ers of boswachters. In dit boek kwamen de Kaapse Bossen...

error: Content is protected !!

Pin It on Pinterest

Share This